Wat zijn engelen?

Op een mooie dag fiets een oude man door het dorp. Een auto komt van rechts en verleent geen voorrang. In de verte schreeuwt er iemand: “Meneer kijk uit!”. Hij schrikt en komt net op tijd tot stilstand. De mensen zeggen dat hij een engeltje op zijn schouder had en daarmee bedoelen ze dat hij veel geluk had gehad. Maar een engel – wat zijn engelen eigenlijk?

In ons taalgebruik kom je het veelvuldig tegen en dan zijn er nog de verschillende engelen? Aartsengelen, beschermengelen, kerstengelen, gevallen engelen? Ook in de kunst zijn er talloze afbeeldingen en schilderijen van engelen. Het wordt klassiek voorgesteld door iemand met een lieflijk gezichtje, lijkend op een mens en dan ook nog met vleugels.

Aan mensen gelijk?

Engelen zijn niet zoals mensen, het zijn geestelijke wezens en hebben dan ook geen lichaam zoals mensen. De Heilige Augustinus schrijft over engelen dat het vooral een functie aangeeft en niet de natuur. Zo zijn wij menselijk van natuur, planten organisch en engelen dus geestelijk. Een engel is een figuur die vaker in de bijbel voorkomt. Ze zijn boodschappers van God, helpers van mensen en helpen om de wil van God te doen in het leven op aarde.

Het eerste bijbelverhaal waar we een engel tegenkomen is al direct na het scheppingsverhaal. Adam en Eva zijn verjaagd uit het paradijs en om te voorkomen dat ze zouden terugkeren zette God engelen bij de ingang neer:

“En nadat Hij hem had weggejaagd, plaatste Hij ten oosten van de tuin van Eden de cherubs en het heen en weer flitsende, vlammende zwaard. Zij moesten de weg naar de levensboom bewaken.” (Genesis 3:24)

Maar engelen zijn dus niet gelijk aan de mensen, sterker nog. God heeft de mens boven de engelen geplaatst en ze zijn dan ook als helpers van mensen aangesteld. Paulus schrijft aan zijn brief aan de christenen van Korinthe het volgende: “Weet gij niet, dat wij over engelen oordelen zullen? Hoeveel te meer dan over alledaagse dingen?” (1 Korinthiërs 6:3) Daarmee wilt hij zeggen dat we te weinig beseffen hoe belangrijk wij zijn in Gods ogen.

Negen rangen, één doel

Mensen die de Bijbel diepgaand hebben bestudeerd komen tot de conclusie dat er verschillende rangen en standen zijn onder de engelen. De middeleeuwse theoloog Dionysius de Areopagiet beschreef ze in drie groepen van drie:

Dichtst bij God:

1. Serafijnen — genoemd in Jesaja als wezens die onophoudelijk Gods heiligheid uitroepen. Hun naam betekent “de brandenden”.
2. Cherubijnen — de bewakers. Ze staan bij de troon van God én bij de ingang van het paradijs.
3. Tronen — symbool van Gods gezag, draagsters van zijn aanwezigheid.

Tussenschakel:

1. Heerschappijen — ze ontvangen opdrachten van boven en geven die door.
2. Krachten — zij houden de orde in de schepping in stand, de “werknemers” van het kosmische plan.
3. Machten — zij strijden tegen het kwaad dat de schepping wil ontwrichten.

Het dichtst bij de mensen:

1. Vorstendommen — beschermers van volkeren en naties.
2. Aartsengelen — de aanvoerders die grote goddelijke boodschappen brengen.
3. Engelen — de directe begeleiders van individuele mensen.

Wat opvalt: hoe lager in de rangorde, hoe dichter bij jou. De Serafijnen staan dicht bij het vuur van God zelf. De engel die jou begeleidt staat dicht bij jouw leven van alledag. Of zoals Augustinus het samenvatte: het gaat niet om wat ze zijn, maar om wat ze doen. En wat ze doen, doen ze altijd in dienst van iets — of iemand.

En dan zijn er nog aartsengelen?

Aartsengelen zijn de aanvoerders van de hele legers engelen. Volgens de overlevering zijn er zeven aartsengelen, Michaël, Gabriël, Rafaël, Raguel, Sariël, Uriël en Jerameël. De bekendste engelen die ook in de bijbelboeken voorkomen zijn Michaël, Gabriël en Rafaël. Ook hier worden vooral de functies beschreven van de engelen. Zo is Michaël telkens de aanvoerder van de strijd die er in de hemel wordt gevoerd en op aarde. Gabriël kondigt altijd de beslissingen van God aan en is daarmee de boodschapper en Rafaël is de engel die genezing brengt. De naam Rafaël betekent ook letterlijk: God Geneest. Rafaël is ook de patroonheilige van onze parochie en komt voor in het boek Tobit. Het bijbelboek Tobit wordt overigens in de katholieke Bijbel wel meegenomen, maar in protestantse versies meestal weggelaten.
Wil je meer weten over de aartsengel Rafaël kijk dan op zijn pagina →

Wat zijn demonen — en waar komen ze vandaan?

Misschien heb je wel eens over demonen gehoord. Demonen hebben terecht een negatief imago, maar bestaan ze dan en wat hebben ze met engelen te maken? Net als de mens heeft God de engelen geschapen en zijn ze vrij om God te dienen en te aanbidden. Volgens bijbelwetenschappers zijn demonen de engelen die zich van God hebben afgekeerd. In de bijbel komen ze in allerlei vormen voor en vooral als kwade geesten. Hun doel is het weerhouden van de mensen om God te leren kennen en gebruiken daar allerlei middelen voor. Het is dan niet voor niets dat het grootste deel van Jezus missie op aarde was om demonen uit te drijven en daarmee de relatie met God te herstellen. Jezus heeft de macht gekregen om demonen te verjagen en heeft die macht ook doorgegeven aan zijn leerlingen lezen we in het evangelie van Marcus. (Marcus 3:13-19)

Wat zijn beschermengelen?

Vanaf de kinderjaren tot aan de dood worden de mensen in de bijbel begeleid door engelen. Ze zijn er als ze ziek zijn, als er iemand wordt begraven en grijpen in daar waar nodig. Er zijn heel wat verhalen bekend van mensen die op bovennatuurlijke wijze gered zijn door engelen.

De, te vroeg overleden, voormalige bisschop van Roermond Harrie Smeets maakte in 1977 iets heel bijzonders mee. Hij was een jaar of 16 en ging met zijn ouders op vakantie. Het was een dagtrip naar Wenen met de trein. Hij vertelde in een interview bij zijn aanstelling als bisschop: “In de trein had ik een raampje opengedaan en hing met mijn hoofd uit het raam. Opeens voelde ik dat mijn hoofd terug naar binnen werd geduwd. Vlak daarna reden we strak langs allemaal steigerpijpen die ik niet had zien aankomen. Dat is wel iets geweest waarbij ik duidelijk gered ben.” Deze gebeurtenis maakte zoveel indruk op hem dat hij dan ook priester wilde worden en is gaan studeren aan het seminarie.

Misschien zijn er niet altijd spectaculaire dingen die gebeuren zoals Bisschop Smeets heeft meegemaakt. Misschien heb je soms het gevoel dat jouw leven net de goede kant uitvalt of dat het allemaal wel erg “toevallig” is. Of je ervaart juist dat het allemaal tegenzit en dat er krachten zijn die je tegenwerken. Weet dan dat je het niet alleen hoeft te doen en dat God ook voor jou een heel leger engelen zou laten aantreden.

Die oude man op de fiets — had hij een engeltje op zijn schouder? Misschien was het geen toeval. Misschien was er iemand die dat al lang van tevoren wist.