Wat betekent de naam Maria?

Wie opzoekt wat de naam Maria betekent, krijgt geen eenduidig antwoord. Er bestaan meer dan zestig verklaringen — maar drie komen steeds terug: geliefde, de sterke en bitter water. Dat een naam zich niet in één woord laat vangen, is misschien geen gebrek. Het zegt iets over hoe lang mensen deze naam al meedragen, en hoeveel ze erin hebben gelegd. Wat gebeurt er eigenlijk met een naam als miljoenen mensen hem eeuwenlang doorgeven?

Wat betekent Maria? Drie betekenissen

De naam Maria wordt meestal verklaard op drie manieren:
• Geliefde — mogelijk uit het Egyptische mry: “bemind”, “door God bemind”.
• De sterke — of “de verhevene”, een verklaring die vooral in de traditie is gegroeid.
• Bitter water — uit het Hebreeuwse mara, “bitter”. Bitter water is in de Bijbel het water van de woestijn: het leven dat zwaar is, maar toch doorgaat.
Taalkundigen zijn het er na eeuwen nog altijd niet over eens welke verklaring de oorspronkelijke is. Misschien hoeft dat ook niet. Een naam die zowel “geliefde” als “bitter” kan betekenen, houdt twee kanten van het leven bij elkaar — en wie het verhaal van Maria kent, weet dat beide kanten daarin voorkomen.

Waar komt de naam vandaan? Van Mirjam naar Maria

Maria is de Griekse en Latijnse vorm van het Hebreeuwse Mirjam. De eerste vrouw die deze naam draagt in de Bijbel is niet de moeder van Jezus, maar de zus van Mozes: Mirjam, die als kind langs de rivier waakte over haar broertje in het rieten mandje, en jaren later zingend vooropging toen het volk door de zee trok. Al bij haar hoort de naam dus bij iemand die waakt en die zingt — bij zorg én bij vrijheid.
Omdat het volk Israël lang in Egypte woonde, vermoeden sommige taalkundigen dat de naam Egyptische wortels heeft: mry, “bemind”. Anderen houden het bij het Hebreeuwse mara, “bitter”. En dan is er nog kerkvader Hiëronymus, die rond het jaar 400 de naam vertaalde als stilla maris, “druppel van de zee” — wat in de overlevering verbasterde tot stella maris: sterre der zee. Die laatste verklaring klopt taalkundig waarschijnlijk niet, maar werd wel de meest geliefde: eeuwenlang baden zeelieden tot Maria als de ster die hen thuisbracht.

Hoe één naam de wereld overging

Eeuwenlang was Maria de meest gegeven meisjesnaam van Europa — en ver daarbuiten. In Nederland en Limburg kreeg bijna elk katholiek gezin wel een Maria, vaak als eerste of tweede doopnaam. De naam vertakte zich in tientallen varianten: Marie, Mia, Mieke, Maaike, Ria, Marij, Marja, Marianne. Grote kans dat er in jouw familie een paar voorkomen.
Opvallend genoeg kiezen jonge ouders vandaag opnieuw voor namen die iets betekenen. Niet omdat het moet, maar omdat een naam een wens kan dragen: wie hopen wij dat dit kind wordt? Dat is precies wat bijbelse namen altijd deden — een naam was geen etiket, maar een verhaal dat je meekreeg.

Een naam met meerdere gezichten

Een naam met meerdere betekenissen — dat past bij iemand die in het verhaal zelf meerdere gezichten heeft. Het meisje uit Nazareth dat ja zei zonder garanties. De moeder die haar kind kwijtraakte in Jeruzalem. De vrouw onder het kruis. Geliefde, sterk en vertrouwd met bitterheid: alle drie de betekenissen zijn in haar leven waargemaakt, alsof de naam op haar heeft gewacht.
Wie zij was, lees je in ons artikel Wie is Maria, de moeder van Jezus?

En misschien is dit de vraag die blijft hangen, welke naam je ook draagt: wat betekent jouw naam eigenlijk — en ben je hem in de loop van je leven gaan waarmaken, of ben je er juist van gaan afwijken? Een naam krijg je. Wat hij gaat betekenen, dat groeit.