Hoe ga ik om met angst

Je bent lekker op vakantie aan het wandelen door de bergen. De vogeltjes fluiten en op de achtergrond hoor je de krekels tjirpen. Een prachtige dag voor een wandeling. Je gaat verder omhoog en je loopt over de mooiste paadjes. En dan ineens – daar is een touwbrug over een ravijn. Niet al te stevig zo te zien, maar dit is wel de weg naar de dichtsbijzijnde hut. In de verte begint het ook al wat te rommelen van een naderend onweer en de hut is nog maar 20 minuten verderop. Op dat moment kan de paniek toe slaan, je wordt bang. Het is dan belangrijk om hier je hoofd koel te houden en te zorgen dat het niet omslaat in angst. En als het omslaat in angst, hoe ga je daar dan mee om?

Is er een verschil tussen ‘bang zijn’ en angst?

In ons taalgebruik wordt het nogal eens door mekaar gebruikt, maar toch is er een subtiel verschil. Bij de situatie die hierboven is geschetst, voert bang zijn de boventoon. Je komt namelijk in een situatie terecht die onbekend is en ook direct gevaar oplevert, je wordt bang. Maar op het moment dat het langer duurt en je weet geen oplossing dan kan de paniek omslaan in angst. Je bevriest als het ware, je kunt niet helder meer denken en je brein gaat allemaal scenario’s verzinnen die kunnen gebeuren. Angst is emotie en een toestand, terwijl bang zijn een spontane reactie is van je lijf op de onstane situatie die je niet kent of moeilijk vindt.

Belangrijk is dan om te kijken welke opties je op dat moment hebt. Kan ik nog omdraaien? Is er nog genoeg tijd voordat het onweer losbarst? Wat is het echte gevaar? Kom je in een situatie terecht waarbij je bang bent is het dan ook fijn om mensen om je heen te hebben waarmee je kunt overleggen. Zeker als de situatie nieuw en onbekend is. Sommige mensen gaan hier heel luchtig mee om, maar iedereen is verschillend. Daar waar de ene gelijk het initiatief neemt en tot actie overgaat, blijft de andere maar piekeren over welke oplossing nu het beste is.

Angst is een emotie, neem het serieus

Zoals we hierboven al zagen is angst een emotionele toestand die moeilijk is om rationeel te bekijken. Als een kind langdurig en vaak bang is voor monsters onder het bed is dat voor dat kind de waarheid en voert emotie de boventoon. Om dan hier tegen te redeneren dat monsters niet bestaan en zeker niet onder een bed passen, voegt dat voor het kind helemaal niks toe. Als je op dit moment leeft in angst is dit voor jou een realiteit, wat andere mensen ook zeggen, het is de waarheid. Jouw realiteit op dit moment.

Stel je voor dat je in een lange gang staat met allemaal deuren waar je door naar binnen kunt, zoals de afbeelding hierboven. Op al deze deuren staat jouw argument om er niet door naar binnen te gaan! Misschien heb je gelijk, maar misschien ook niet! Je zult het nooit weten, tenzij je aanklopt en de deur openmaakt. Wat helpt in dat geval is dat iemand jou uitnodigd om naar binnen te komen. Net als voor die ouder met het kind kun je zeggen: “Je hebt gelijk, misschien zit er een monster onder je bed, maar misschien ook niet. Laten we samen even kijken!”

Verschillende vormen van angst

Zoals we hierboven al zagen kent angst meerdere gezichten. Zo is er de situationele angst zoals de touwbrug, maar ook chronische angst. Chronische angst is dan maar het door blijven piekeren wat maar niet wilt stoppen, wat je ook probeert. Je draait als het ware in een kringetje en je komt er niet uit. En dan is er ook nog de existentiële angst en deze gaat veel dieper. Het gaat namelijk over diepere vragen van het leven, zoals wat is de zin van het leven en wat als mijn leven nergens op uitloopt?

Concrete handvatten — wat kun je doen?

Leef je in angst dan wil je hier graag zelf uitkomen. Wat je dan kunt doen is misschien wel even makkelijk als moeilijk tegelijk. Het helpt al om je angsten te benoemen, zonder het met andere mensen te bespreken. Schrijf het op papier en maak het concreet en tastbaar. Misschien is het wel een lijstje met angsten die je hebt: Angst om geen goede relatie te krijgen, Angst om te zakken voor mijn examen of welke angst dan ook en schrijf er dan ook bij waarom je denkt dat het wel jouw angst is. Al deze argumenten waarom je denkt dat het misgaat zijn jouw deuren die je moet openmaken. Raap je moed bij elkaar. Ga door die deur waar je angst op geschreven is, praat met mensen hierover. Zoek het gesprek op, zoals bijvoorbeeld bij een alpha cursus in jouw buurt. Belangrijk is dat je de angsten aan het licht brengt. Spring van die hoge duikplank.

Wees niet bang! Elke dag

En als je dan die stap zet, weet dat je er niet alleen voor staat. Ook in de kerk en het christelijk geloof is veel met die vraag bezig geweest. Door de hele geschiedenis en alle boeken van de Bijbel zijn mensen bang. Zelfs Jezus in Getsemane had angst op de avond, voordat hij werd gekruisigd . In de Bijbel wordt dan ook veelvuldig gezegd “Wees niet bang”. Fun fact: “Wees niet bang” staat 365 keer in de Bijbel, dus het is bijna dagelijks dat God dat tegen ons zegt. In de orginele taal van de Bijbel, het Aramees, Hebreeuws en het Grieks zijn het weliswaar ook wel eens andere woorden, maar in het Nederlands maken we daarin weinig verschil. Feit is wel dat de Bijbel juist wilt laten zien dat angst bij het leven hoort en dat we er niet alleen voor staan. Juist de hoop, het geloof en de liefde kunnen hierin de angst overwinnen.

Angst vraagt iets van je. Niet om het op te lossen, maar om het onder ogen te zien. Wat of wie zou jij zien als je die deur opendeed?